Τετάρτη, 20 Ιουλίου 2016

Κ Α Λ Ο Κ Α Λ Ο Κ Α Ι Ρ Ι !

Ετοιμάζοντας τις βαλίτσες για το θλιβερό τούτο καλοκαίρι, το μάτι πέφτει σε πίνακες διάσημων ζωγράφων που κατάφεραν να κλείσουν όλη την εποχή σε έναν πίνακα ζωγραφικής...

Κ Α Λ Ο   Κ Α Λ Ο Κ Α Ι Ρ Ι ! 

Henri Lebasque
Henri Lebasque

Alfons Maria Mucha - 1896
Alfons Maria Mucha - 1896

Camille Pissarro - 1872-1873
Camille Pissarro - 1872-1873

Τσαρούχης- οι 4 εποχές To θέρος, το Καλοκαίρι: ένας γεροδεμένος άντρας, ημίγυμνος, στεφανωμένος με κόκκινα λουλούδια και κρατάει στάχυα στο αριστερό του χέρι, δρεπάνι στο δεξί. Έχει μαύρα μαλλιά και φορά παντελόνι άσπρο. Πάνω στο τραπέζι, μπροστά του κομμένο καρπούζι, φρούτο καλοκαιρινό και μια φέτα πεπόνι.
Τσαρούχης- οι 4 εποχές
Ο Τσαρούχης απεικονίζει το καλοκαίρι σαν έναν γεροδεμένο άντρα, ημίγυμνο, στεφανωμένο με κόκκινα λουλούδια, που κρατάει στάχυα στο αριστερό του χέρι κι ένα δρεπάνι στο δεξί. Με μαύρα μαλλιά κι άσπρο παντελόνι. Μπροστά του υπάρχουν ένα κομμένο καρπούζι και μια φέτα πεπόνι.

Nicolas Poussin - 1660-1664
Nicolas Poussin - 1660-1664


Paul Cézanne - 1860-1861
Paul Cézanne - 1860-1861


Workshop of Giuseppe Arcimboldo 1573
Workshop of Giuseppe Arcimboldo 1573


Pierre-Antoine Quillard - 1725-1729
Pierre-Antoine Quillard - 1725-1729


François Boucher
François Boucher


Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson - 1814
Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson - 1814


Marcantonio Franceschini - 1716
Marcantonio Franceschini - 1716


Francesco Albani - 1616-1617
Francesco Albani - 1616-1617


Rosalba Carriera - 1710-1735
Rosalba Carriera - 1710-1735


Rosalba Carriera - 1725
Rosalba Carriera - 1725


François Boucher - 1755
François Boucher - 1755



Παρασκευή, 15 Ιουλίου 2016

'Ενα ιστορικό μάθημα του Δημήτρη Μαρωνίτη...

image
 "Υποθήκη ελευθεροφροσύνης και δημοκρατίας"

του Γιάννη Κ. Αικατερινάρη[*]

 

Τον Γενάρη του ’68, όταν όλα πια τα έσκιαζε η φοβέρα των δικτατόρων και τα πλάκωνε η σκλαβιά ο Δημήτρης Μαρωνίτης ανέβηκε στο βήμα του Αμφιθέατρου της Φιλοσοpφικής Σχολής του ΑΠΘ. Ακολούθησε ένα εξαιρετικό μάθημα προς τους φοιτητές του, τόσο διαφορετικό που αποτελεί παράδειγμα ευθύνης και δημοκρατικής συμπεριφοράς.

Μια τέτοια ωστόσο ενέργεια δεν ήταν και τόσο εύκολη υπόθεση, μέσα στην ατμόσφαιρα φόβου και αβεβαιότητας, που προκάλεσε η επιβολή της δικτατορίας στον πνευματικό -και όχι μόνο- κόσμο της χώρας. Οι διώξεις, οι απολύσεις και οι απειλές για την εφαρμογή της λίστας απομάκρυνσης όσων από τους διδάσκοντες στο Πανεπιστήμιο κι αλλού θα εναντιώνονταν στο καθεστώς, αποστερούσαν τη Θεσσαλονίκη ό, τι πιο ελπιδοφόρο θα μπορούσε να προέλθει από τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και να πιστοποιήσει την πνευματική της ακμή.

Απέναντι στη θανάσιμη σιωπή των περισσότερων από τους πνευματικούς, εκκλησιαστικούς και πολιτικούς ταγούς της πόλης κυριαρχούσε η μαζική κουλτούρα των δικτατόρων, κατά τα πρότυπα της Μεταξικής δικτατορίας του Μεσοπολέμου. Κακόγουστες αναπαραστάσεις «αρχαίων επών» με ασπίδες και δόρατα, άλογα και αναβάτες με …περικεφαλαίες, εκφράζανε την «καλλιτεχνική» ζωή της πόλης… Στο Καυτατζόγλειο στάδιο και στα γήπεδα δεν ήταν λίγοι όσοι προσέτρεχαν για να …απολαύσουν τις κακόγουστες παραστάσεις και να αισθανθούν την «εθνική» υπερηφάνεια της χουντικής εκδοχής…

Ο Μαρωνίτης παρακολουθούσε με θλίψη από ένα παράθυρο της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ τους φιλοθεάμονες να προσέρχονται. Τον ενοχλούσε η χειραγώγησή τους, που αργότερα θα συνεχίζονταν περισσότερο μεθοδικά, όταν καθηλωμένοι στους καναπέδες θα παρακολουθούσουν τα διάφορα εθνοπολεμικά «έπη» στη νέα τότε δημόσια τηλεόραση, άλλα και τις παραγωγές του Τζέιμς Πάρις στο Φεστιβάλ κινηματογράφου της πόλης… Σκεφτόταν ίσως πως στο κλίμα της γενικευμένης αμηχανίας των συγγραφέων, αλλά και πολλών άλλων ανθρώπων του Πνεύματος, στο πρώτο τουλάχιστον διάστημα της χούντας, δεν αρκούσε η άρνηση να δημοσιεύσουν καινούργια έργα τους.

Τα «Δεκαοχτώ κείμενα», που θα κυκλοφορούσαν το καλοκαίρι του 1970, ήταν η πρώτη προσπάθεια συλλογικής αντίδρασης. Ανάμεσα στους συγγραφείς οι Δημήτρης Μαρωνίτης και Μανόλης Αναγνωστάκης, οι «δικοί μου» άνθρωποι από τα φοιτητικά χρόνια στο ΑΠΘ και τη θητεία μου, μέχρι τον Απρίλη του ’67, ως επιμελητή στην Έδρα του Φατούρου. Αυτός ήταν άλλωστε ο πρόσθετος λόγος που με συγκίνησαν ιδιαίτερα όταν πρωτοδιάβασα τα κείμενα. Δεν είχαν περάσει και πολλοί μήνες αφότου απολύθηκα από το στρατό -ήταν οι πρώτες μέρες του Γενάρη του 1970- και η θητεία μου ως σκαπανέας μηχανικού μου «δίδαξε» πολλά.

Κείνες τις μέρες ο Δημήτρης Μαρωνίτης, απογοητευμένος από τα γεγονότα, αλλά και οπλισμένος με ατσάλινη θέληση να αντισταθεί στα όσα συνέβαιναν μίλησε στα «παιδιά» του. Με τις αργές κινήσεις και τη σπασμένη φωνή του αδίκως κυνηγημένου μιας αρχαίας τραγωδίας, ανέβηκε στην Έδρα και απευθύνθηκε με τούτα τα λόγια:

 

«Το μάθημα τούτο αναγκάζομαι να το κάνω κάτω από απειλητικούς ψιθύρους.

Μου λείπει επομένως το κέφι να μιλήσω για τα Κύπρια Έπη, εφόσον μάλιστα ενδέχεται αυτά τα λόγια να είναι και τα τελευταία που ακούτε από το στόμα μου.

Γι’ αυτό και παρεκκλίνω από τον ίσιο δρόμο και, ακολουθώντας τον πιο αντιπαθητικό από τους αρχαίους συγγραφείς, λέω να το ρίξω στις υποθήκες, για να εξορκίσω έτσι τον Μεταξά και τους σύγχρονους επιγόνους του:

– Κρατήστε ξύπνιο το μυαλό σας στους σκοτεινούς καιρούς. Μ’ αυτό κυρίως θα πολεμήσετε τη βαναυσότητα της εξουσίας.

– Μην απομονωθείτε. Με το λόγο, τη σιωπή και την πράξη σας, σταθείτε πλάι σε κάποιον: στη μάνα σας, στον αδελφό σας ή στο φίλο σας και προπαντός στα νεότερα παιδιά, που περιμένουν από σας να δουν, αν θα τους φράξετε ή θα τους ανοίξετε το δρόμο της ελεύθερης αναπνοής.

– Μη φοβάστε τους ανθρώπους που έχουν ρωμαλέα πάθη: όσους οργίζονται, πίνουν και αγαπούν. Πολεμάτε μόνον τους κάπηλους της ελληνοχριστιανικής ηθικολογίας. Απομονώστε όσους συνεχώς χαμογελούν, που όταν μιλούν δεν σας κοιτούν στα μάτια, κι όταν τους δίνετε το χέρι, δεν ξέρουν ή δεν θέλουν να το σφίξουν. Ανάμεσά τους θα βρείτε τους χαφιέδες.

– Σηκώστε με σεμνότητα το χρέος που σας ανήκει. Φανείτε εις μικρόν γενναίοι».

 

Λίγο αργότερα θα ακολουθήσει ένας παρόμοιος λόγος ελπίδας από τον Αριστόβουλο Μάνεση. Από τέτοιους δασκάλους και πνευματικούς ανθρώπους έχει ανάγκη η χώρα για να πάει μπροστά!

Πολύγυρος, Ιούλιος του 2016

[*] Ο Γιάννης Κ. Αικατερινάρης είναι αρχιτέκτων, π. πρόεδρος του ΤΕΕ/ Κεντρικής Μακεδονίας

Κλασική λογοτεχνία δίπλα στο κύμα...




http://i2.wp.com/antikleidi.com/wp-content/uploads/2012/04/vladamir_kush-book_of_books.jpg
Κατακαλόκαιρο, η καλύτερη εποχή για επαφή με ένα βιβλίο. Ακολουθεί ένας κατάλογος «των 100 καλύτερων βιβλίων», όπως αυτά προτάθηκαν από 100 συγγραφείς 54 χωρών, που συντάχθηκε πριν μερικά χρόνια από τη Νορβηγική Λέσχη του Βιβλίου. 
Ο κατάλογος αυτός προσπαθεί να απεικονίσει την παγκόσμια λογοτεχνία με βιβλία από όλες τις χώρες, πολιτισμούς και χρονικές περιόδους. Ένδεκα από τα βιβλία αυτά έχουν γραφεί από γυναίκες και τεσσάρων οι συγγραφείς είναι άγνωστοι. Καθένας από τους προτείνοντες συγγραφείς υπέβαλε τον δικό του κατάλογο από δέκα βιβλία. Δεν υπάρχει καμιά κατηγοριοποίηση και, προ παντός, αξιολόγηση στην παρουσίαση των εκατό βιβλίων που επελέγησαν με την διαδικασία αυτή. Οι οργανωτές διακήρυξαν ότι «όλα είναι στην ίδια σειρά», με την εξαίρεση του Δον Κιχώτη που του απονεμήθηκε η διάκριση του «καλύτερου λογοτεχνικού έργου που γράφηκε ποτέ». Ο παρών κατάλογος καταρτίστηκε βάσει της χρονολογίας συγγραφής των έργων, με μιαν ελαστικότητα προκειμένου να μη απομακρυνθούν απ’ αλλήλων έργα του ιδίου συγγραφέα (βλ. π.χ. Φλομπέρ και Ντίκενς, Τολστόι και Ντοστογιέφσκι).
435275-book
Χρονολογία Συγγραφέας Τίτλος έργου γλώσσα
18ος–17ος αι. π.Χ. άγνωστος Έπος του Γκιλγκαμές Ακκαδική
850–750 π.Χ. Όμηρος Ιλιάς Αρχαία Ελληνική
8ος αι. π.Χ. Όμηρος Οδύσσεια Αρχαία Ελληνική
6ος– 4ος αι. π.Χ. άγνωστος Το βιβλίο του Ιώβ Εβραϊκή
431 π.Χ. Ευριπίδης Μήδεια Αρχαία Ελληνική
430 π.Χ. Σοφοκλής Οιδίπους Τύραννος Αρχαία Ελληνική
4ος αι. π.Χ.– 4ος αι. μ.Χ. Βυάσα Μαχαβαράτα Σανσκριτική
3ος αι. π.Χ.– 3ος αι. μ.Χ. Βαλμίκι Ραμαγιάνα Σανσκριτική
1ος αι. π.Χ.– 4ος αι. μ.Χ. Καλιντάσα Σακούνταλα Σανσκριτική
29–19 π.Χ. Vergilius (Βιργίλιος) Aeneis (Αινειάς) Λατινική
1ος αι. μ.Χ. Ovidius (Οβίδιος) Metamorphoses (Μεταμορφώσεις) Λατινική
700–1500 άγνωστος Χίλιες και μία νύχτες Αραβική
11ος αι. Μουρασάκι Σικίμπου Η ιστορία του Γκέντζι Ιαπωνική
13ος αι. άγνωστος Njál's Saga (Η ιστορία του Νγιαλ) Αρχαία Σκανδιναβική
1257 Σααντί Μποστάν (Ο Φρουτόκηπος) Περσική
1258–73 Ρουμί Μασναβί Περσική
1265–1321 Dante Alighieri (Δάντης) Divina Commedia (Θεία κωμωδία) Ιταλική
1349–53 Giovanni Boccaccio (Βοκάκιος Decamerone (Το Δεκαήμερο) Ιταλική
14ος αι. Geoffrey Chaucer (Τζέφρι Τσόσερ) The Canterbury Tales (Οι ιστορίες του Καντέρμπουρι) Αγγλική
1532–34 François Rabelais (Ραμπελαί) Pantagruel (Πανταγκρυέλ) και Gargantua (Γαργαντούας) Γαλλική
1595 Michel de Montaigne (Μισέλ ντε Μονταίν) Essays (Δοκίμια) Γαλλική
1603 William Shakespeare (Ουίλλιαμ Σαίξπηρ) Hamlet (Άμλετ) Αγγλική
1608 William Shakespeare (Ουίλλιαμ Σαίξπηρ) King Lear (Ο βασιλιάς Ληρ) Αγγλική
1609 William Shakespeare (Ουίλλιαμ Σαίξπηρ) Othello (Οθέλος) Αγγλική
1605 & 1615 Miguel de Cervantes (Μιγκέλ ντε Θερβάντες) Don Quijote (Δον Κιχώτης) Ισπανική
1726 Jonathan Swift (Τζόναθαν Σουϊφτ) Gulliver's Travels (Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ) Αγγλική
1760 Laurence Sterne (Λώρενς Στερν) Tristram Shandy (Τρίστραμ Σάντυ) Αγγλική
1796 Denis Diderot (Ντενί Ντιντερό) Jacques le fataliste (Ζακ ο μοιρολάτρης και ο αφέντης του) Γαλλική
1808 & 1832 Johann Wolfgang von Goethe (Γκαίτε) Faust (Φάουστ) Γερμανική
1813 Jane Austen (Τζέιν Ώστεν) Pride and Prejudice (Περηφάνια και Προκατάληψη) Αγγλική
1818 Giacomo Leopardi (Τζιάκομο Λεοπάρντι) Canti (ποιήματα) Ιταλική
1830 Stendhal (Σταντάλ) Le Rouge et le Noir (Το κόκκινο και το μαύρο) Γαλλική
1833-1850 Edgar Allan Poe (Έντγκαρ Άλλαν Πόε) διηγήματα Αγγλική (ΗΠΑ)
1835 Honoré de Balzac (Ονορέ ντε Μπαλζάκ ) Le Père Goriot (Ο Μπάρμπα-Γκοριό) Γαλλική
1835–37 Hans Christian Andersen (Χανς Κρίστιαν Άντερσεν) Eventyr (Παραμύθια) Δανική
1842 Νικολάι Γκόγκολ Νεκρές ψυχές Ρωσική
1847 Emily Brontë (Έμιλι Μπροντέ) Wuthering Heights (Ανεμοδαρμένα Ύψη) Αγγλική
1851 Herman Melville (Χέρμαν Μέλβιλ) Moby-Dick (Μόμπυ Ντικ) Αγγλική (ΗΠΑ)
1855 Walt Whitman (Ουώλτ Ουίτμαν) Leaves of Grass (Φύλλα Χλόης) [ποίηση] Αγγλική (ΗΠΑ)
1857 Gustave Flaubert (Γκυστάβ Φλωμπέρ) Madame Bovary (Μαντάμ Μποβαρί) Γαλλική
1869 Gustave Flaubert L’Éducation sentimentale (Η αισθηματική αγωγή) Γαλλική
1861 Charles Dickens (Τσάρλς Ντίκενς) Great Expectations (Μεγάλες Προσδοκίες) Αγγλική
1865–1869 Λέων Τολστόι Πόλεμος και Ειρήνη Ρωσική
1886 Λέων Τολστόι Ο θάνατος του Ιβάν Ιλίτς Ρωσική
1877 Λέων Τολστόι Άννα Καρένινα Ρωσική
1866 Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Έγκλημα και τιμωρία Ρωσική
1869 Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Ο ηλίθιος Ρωσική
1872 Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Οι δαιμονισμένοι Ρωσική
1880 Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Αδελφοί Καραμαζώφ Ρωσική
1871 George Eliot (Τζορτζ Έλιοτ) Middlemarch (Μίντλμαρτς) Αγγλική
1879 Henrik Ibsen (Χένρικ Ίψεν) Et dukkehjem [Nora] (Ένα κουκλόσπιτο [Νόρα]) Νορβηγική
1884 Mark Twain (Μαρκ Τουαίην) Adventures of Huckleberry Finn (Οι περιπέτειες του Χάκλμπερι Φιν) Αγγλική (ΗΠΑ)
1886 Αντόν Τσέχωφ διηγήματα Ρωσική
1890 Knut Hamsun (Κνουτ Χάμσουν) Sult (Η πείνα) Νορβηγική
1901 Thomas Mann(Τόμας Μαν) Buddenbrooks (Οι Μπούντενμπρόοκς) Γερμανική
1924 Thomas Mann (Τόμας Μαν) Der Zauberberg (Το μαγικό βουνό ) Γερμανική
1904 Joseph Conrad (Τζόζεφ Κόνραντ) Nostromo Αγγλική
1913–27 Marcel Proust (Μαρσέλ Προυστ) À la recherche du temps perdu (Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο) Γαλλική
1913 D. H. Lawrence (Ντ. Χ. Λώρενς) Sons and Lovers (Γιοι και εραστές) Αγγλική
1918 Λου Σιουν Το ημερολόγιο ενός τρελού Κινεζική
1922 James Joyce (Τζαίημς Τζόυς) Ulysses (Οδυσσέας) Αγγλική (Ιρλανδία)
1923 Italo Svevo (Ίταλο Σβέβο) La Coscienza di Zeno (Η συνείδηση του Ζήνωνα) Ιταλική
1924 Franz Kafka (Φραντς Κάφκα) διηγήματα Γερμανική
1925 Franz Kafka (Φραντς Κάφκα) Der Prozess (Η Δίκη) Γερμανική
1926 Franz Kafka (Φραντς Κάφκα) Das Schloss (Ο Πύργος) Γερμανική
1925 Virginia Woolf (Βιρτζίνια Γουλφ) Mrs Dalloway (Η κυρία Νταλογουέη) Αγγλική
1927 Virginia Woolf (Βιρτζίνια Γουλφ) To the Lighthouse (Στο φάρο) Αγγλική
1929 Alfred Döblin (Άλφρεντ Ντέμπλιν) Berlin Alexanderplatz (Μπερλίν, Αλεξάντερπλατς) Γερμανική
1928 Federico García Lorca (Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα) Romancero gitano (Τσιγγάνικο τραγουδιστάρι) Ισπανική
1928 Fernando Pessoa (Φερνάντο Πεσσόα) Livro do Desassossego (Το βιβλίο της ανησυχίας) Πορτογαλική
1929 William Faulkner (Γουίλιαμ Φώκνερ) The Sound and the Fury (Η βουή και η αντάρα) Αγγλική
1936 William Faulkner (Γουίλιαμ Φώκνερ) Absalom, Absalom! (Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ !) Αγγλική
1930–32 Robert Musil (Ρόμπερτ Μούζιλ) Der Mann ohne Eigenschaften (Ο άνθρωπος χωρίς ιδιότητες) Γερμανική
1932 Louis-Ferdinand Céline (Λουί-Φερντινάντ Σελίν) Voyage au bout de la nuit (Ταξίδι στο τέλος της νύχτας) Γαλλική
1934–35 Halldór Laxness (Χαλντόρ Λάξνες) Sjálfstætt fólk (Ανεξάρτητοι άνθρωποι) Ισλανδική
1942 Albert Camus (Αλμπέρ Καμύ) L'Étranger (Ο Ξένος) Γαλλική
1944 κ.ε. Jorge Luis Borges (Χόρχε Λουίς Μπόρχες) Ficciones (Ιστορίες) Ισπανική (Αργεντινή)
1945 Astrid Lindgren (Άστριντ Λίντγκρεν) Pippi Långstrump (Πίπη η Φακιδομύτη) Σουηδική
1946 Νίκος Καζαντζάκης Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά Νεοελληνική
1949 George Orwell (Τζορτζ Όργουελ) Nineteen Eighty-Four (Χίλια ενακόσια ογδόντα τέσσερα) Αγγλική
1951–53 Samuel Beckett (Σάμιουελ Μπέκετ) MolloyMalone MeurtL'Innommable (Μολλόυ, Ο Μαλόν πεθαίνει, Ο ακατονόμαστος –τριλογία) Γαλλική, Αγγλική (Ιρλανδία)
1951 Marguerite Yourcenar (Μαργκερίτ Γιουρσενάρ) Mémoires d'Hadrien (Αδριανού απομνημονεύματα) Γαλλική
1952 Ernest Hemingway (Έρνεστ Χέμινγουεϊ) The Old Man and the Sea (Ο Γέρος και η Θάλασσα) Αγγλική
1954 Γιασουνάρι Καβαμπάτα Ο ήχος του βουνού Ιαπωνική
1955 Vladimir Nabokov (Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ) Lolita (Λολίτα) Αγγλική (ΗΠΑ)
1955 Juan Rulfo (Χουάν Ρούλφο) Pedro Páramo (Πέδρο Πάραμο) Ισπανική (Μεξικό)
1956 João Guimarães Rosa (Χοάο Γκιμαράες Ρόζα) Grande Sertão: Veredas (Μεγάλοι δρυμοί : Μονοπάτια) Πορτογαλική (Βραζιλία)
1958 Chinua Achebe (Τσινούα Ατσέμπε) Things Fall Apart (Τα πράγματα καταρρέουν) Αγγλική (Νιγηρία)
1959 Ναγκίμπ Μαχφούζ Τα παιδιά του Τζεμπελάουϊ Αραβική (Αίγυπτος)
1952 Paul Celan (Πωλ Σελάν) Mohn und Gedächtnis (Παπαρούνα και μνήμη) [ποίηση] Γερμανική
1952 Ralph Ellison (Ραλφ Έλλισον) Invisible Man (Αόρατος άνθρωπος) Αγγλική (ΗΠΑ)
1959 Günter Grass (Γκύντερ Γκρας) Die Blechtrommel (Το τενεκεδένιο ταμπούρλο) Γερμανική
1962 Doris Lessing (Ντόρις Λέσινγκ) The Golden Notebook (Το χρυσό σημειωματάριο) Αγγλική
1967 Gabriel García Márquez (Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες) Cien años de soledad (Εκατό Χρόνια Μοναξιάς) Ισπανική (Κολομβία)
1985 Gabriel García Márquez (Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες) El amor en los tiempos del cólera (Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας) Ισπανική (Κολομβία)
1971 Ταγέμπ Σαλίχ Η εποχή της μετανάστευσης στο Βορρά Αραβική (Σουδάν)
1974 Elsa Morante (Έλσα Μοράντε) La storia (Η ιστορία) Ιταλική
1981 Salman Rushdie (Σαλμάν Ρασντί) Midnight's Children (Τα παιδιά του μεσονυκτίου) Αγγλική
1987 Toni Morrison (Τόνι Μόρρισον) Beloved (Αγαπημένη) Αγγλική (ΗΠΑ)
1995 José Saramago (Ζοζέ Σαραμάγκου) Ensaio sobre a cegueira (Δοκίμιον περί της τυφλότητος) Πορτογαλική

christensen-a-place-of-her-own

Κατάλογος των συγγραφέων που γνωμοδότησαν...
Όνομα Χώρα
Τζινγκίζ Αϊτμάτωφ Κιργισία
Ahmet Altan Τουρκία
Άαρον Άπελφελντ Ισραήλ
Πολ Όστερ ΗΠΑ
Félix de Azúa Ισπανία
Julian Barnes Αγγλία
Simin Behbahani Ιράν
Robert Bly ΗΠΑ
André Brink Νότιος Αφρική
Suzanne Brøgger Δανία
A. S. Byatt Αγγλία
Peter Carey Αυστραλία
Martha Cerda Μεξικό
Jung Chang Κίνα/Αγγλία
Maryse Condé Γουαδελούπη
Mia Couto Μοζαμβίκη
Jim Crace Αγγλία
Edwidge Danticat Αϊτή
Bei Dao Κίνα
Assia Djebar Αλγερία
Mahmoud Dowlatabadi Ιράν
Jean Echenoz Γαλλία
Kerstin Ekman Σουηδία
Nathan Englander ΗΠΑ
Hans Magnus Enzensberger Γερμανία
Emilio Estévez Κούβα
Nuruddin Farah Σομαλία
Kjartan Fløgstad Νορβηγία
Jon Fosse Νορβηγία
Janet Frame Νέα Ζηλανδία
Marilyn French ΗΠΑ
Κάρλος Φουέντες Μεξικό
Izzat Ghazzawi Παλαιστίνη
Amitav Ghosh Ινδία
Pere Gimferrer Ισπανία
Nαντίν Γκόρντιμερ Νότιος Αφρική
Νταβίντ Γκρόσμαν Ισραήλ
Einar Már Guðmundsson Ισλανδία
Seamus Heaney Ιρλανδία
Christoph Hein Γερμανία
Aleksandar Hemon Βοσνία-Ερζεγοβίνη
Alice Hoffman ΗΠΑ
Chenjerai Hove Ζιμπάμπουε
Sonallah Ibrahim Αίγυπτος
John Irving ΗΠΑ
P. C. Jersild Σουηδία
Yasar Kemal Κουρδιστάν/Τουρκία
Jan Kjærstad Νορβηγία
Μίλαν Κούντερα Τσεχία/Γαλλία
Leena Lander Φινλανδία
Τζον Λε Καρρέ Αγγλία
Siegfried Lenz Γερμανία
Ντόρις Λέσινγκ Αγγλία
Άστριντ Λίντγκρεν Σουηδία
Viivi Luik Εσθονία
Aμίν Mααλούφ Λίβανος/Γαλλία
Claudio Magris Ιταλία
Νόρμαν Μέιλερ ΗΠΑ
Tomás Eloy Martínez Αργεντινή
Frank McCourt Ιρλανδία/ΗΠΑ
Gita Mehta Ινδία
Ana Miranda Βραζιλία
Ρόιντον Μίστρι Ινδία/Καναδάς
Abdel Rahman Munif Σαουδική Αραβία
Χέρτα Μύλερ Ρουμανία
Βιντιαντάρ Σουρατζπρασάντ Νάιπολ Τρινιντάντ/Αγγλία
Cees Nooteboom Ολλανδία
Ben Okri Νιγηρία/Αγγλία
Ορχάν Παμούκ Τουρκία
Sara Paretsky ΗΠΑ
Jayne Anne Phillips ΗΠΑ
Valentin Rasputin Ρωσία
João Ubaldo Ribeiro Βραζιλία
Alain Robbe-Grillet Γαλλία
Salman Rushdie Ινδία/Αγγλία
Nawal El Saadawi Αίγυπτος
Hanan al-Shaykh Λίβανος
Nihad Sirees Συρία
Göran Sonnevi Σουηδία
Susan Sontag ΗΠΑ
Wole Soyinka Νιγηρία
Gerold Späth Ελβετία
Graham Swift Αγγλία
Αντόνιο Ταμπούκι Ιταλία
Fouad al-Tikerly Ιράκ
D. M. Thomas Αγγλία
Adam Thorpe Αγγλία
Kirsten Thorup Δανία
Alexander Tkachenko Ρωσία
Pramoedya Ananta Toer Ινδονησία
Olga Tokarczuk Πολωνία
Michel Tournier Γαλλία
Jean-Philippe Toussaint Βέλγιο
Μεχμέτ Ουζούν Κουρδιστάν/Τουρκία
Nils-Aslak Valkeapää Λαπωνία
Yvonne Vera Ζιμπάμπουε
Fay Weldon Αγγλία
Christa Wolf Γερμανία
A. B. Yehoshua Ισραήλ
Spôjmaï Zariâb Αφγανιστάν
Βασίλης Βασιλικός Ελλάς

Πόσο “δημοκρατικό” είναι να αμφισβητείς τα δημοψηφίσματα;

chess-sxoinia 

Η διεξαγωγή δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο για την παραμονή ή όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το τελικό αποτέλεσμα αυτού, έχει ανακινήσει απόψεις και θεωρήσεις που είναι ιδιαίτερα κρίσιμες, όχι μόνο από την οπτική μιας στενής πολιτικής αντίληψης, αλλά και υπό την έποψη της πολιτικής φιλοσοφικής θεώρησης.
Παρότι είναι αναμενόμενο τέτοιες σοβαρές πολιτικές αποφάσεις να χωρίζουν τους πολίτες σε στρατόπεδα, διαγράφηκε μια γενικότερη στάση από αυτούς που δεν συμφώνησαν με την απόφαση του περίφημου Brexit που, τουλάχιστον, για οποιονδήποτε ασχολείται με την πολιτική φιλοσοφία και επιστήμη, συνιστά ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον, όσο και χρήσιμο, case study (Μελέτη Περίπτωσης στα ελληνικά).
Ποια ήταν αυτή η στάση; Ότι κακώς διενεργήθηκε το δημοψήφισμα, καθώς ο απλός λαός δεν είναι δυνατό να καταλάβει τη συνθετότητα και τη σπουδαιότητα τέτοιων ζητημάτων, ότι δεν μπορείς να παραπέμπεις και, εν γένει για τέτοια σπουδαία πολιτικά ζητήματα, να παραχωρείς τη δυνατότητα τελικής απόφασης στο λαό, ότι οι υπόλοιποι Βρετανοί που ψήφισαν την αντίθετη πλευρά θα πληρώσουν, χωρίς μάλιστα να φταίνε, πολύ ακριβά αυτή την απόφαση. Είναι, δε ενδεικτικό ότι ακούστηκε πως συγκεντρώνονταν, μέρες μετά, υπογραφές από κατοίκους της Μ. Βρετανίας για επανάληψη του δημοψηφίσματος, ακόμα και για απόσχιση της Σκωτίας και της Ιρλανδίας από το Ηνωμένο Βασίλειο, για ανακήρυξη του Λονδίνου ως ανεξάρτητου κρατιδίου και άλλα τέτοια – ενίοτε φαιδρά και τραγελαφικά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο «χορό» των απόψεων τέτοιου τύπου εισήλθαν και σπουδαίοι οικονομικοί αναλυτές, όπως ο Kenneth Rogoff (βλ. άρθρο του με τίτλο «Πόσο δημοκρατικά είναι τα δημοψηφίσματα). Η στάση του ακολουθεί αυτή που περιγράφω παραπάνω. Θεωρεί ότι η αρχή της πλειοψηφίας δεν είναι πάντα δημοκρατική, ότι συνιστά παραλογισμό να αποφασίζουν οι Βρετανοί πολίτες για το αν θα φύγουν από την ΕΕ με μια απλή ψήφο, θεωρεί την όλη ιδέα των δημοψηφισμάτων μια ρώσικη ρουλέτα και προτείνει την επανεξέταση των κανόνων του παιχνιδιού (προφανώς εννοώντας τη δημοκρατική διαδικασία). Οπωσδήποτε, βέβαια ένας οικονομικός αναλυτής διέπεται, συνήθως από συγκεκριμένες θεωρήσεις και μια πολύ ιδιαίτερη οπτική γωνία την οποία εγώ συνηθίζω να αποκαλώ «ματιά του φιλάργυρου». Όπως, δηλαδή ο φιλάργυρος υπολογίζει κάθε κίνηση και κάθε ανθρώπινη σχέση με το πόσο θα του αποφέρει σε χρήμα και χαρακτηρίζεται από ένα μόνιμο φόβο για την ασφάλεια των χρημάτων του που ήδη κατέχει, έτσι και οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές κρίνουν την πολιτική με βάση το πόσο οι αποφάσεις της επηρεάζουν την οικονομία (και όχι το αντίθετο).
Η πολιτική αυτή στάση εμφανίστηκε και σε άλλα κράτη, μηδέ της Ελλάδας εξαιρουμένης. Διακρίνεται, υποστηρίζω, από την ίδια πολιτική νοοτροπία: αυτή του αντιδημοκρατικού πνεύματος και μιας νεοεμφανιζόμενης ολοκληρωτικού τύπου αντίληψης που προσομοιάζει τόσο στο φασισμό, όσο και στο σταλινισμό (ανάλογα το πολιτικό φάσμα, στο οποίο κινείται ο καθένας…). Μπορεί να ακούγεται ως υπερβολή αυτό, στην πραγματικότητα όμως στηρίζεται σε διαπιστωμένες πολιτικές θέσεις και όχι απλώς σε μια θεωρητική προσέγγιση.
BREXIT
Αποτελεί, θεωρώ αξιοσημείωτη ιστορική ειρωνεία ότι ως αφορμή (και όχι αιτία) για την αναπαραγωγή αυτής της πολιτικής στάσης αποτέλεσε η χώρα που, κατ’ ουσίαν γέννησε τον κοινοβουλευτισμό. Είναι, επίσης σίγουρο ότι θα διαμορφώσει, ίσως για πρώτη φορά στην πολιτική ιστορία, συνθήκες για σοβαρό διάλογο πάνω σε ζητήματα, τα οποία ως σήμερα θεωρούνταν αυτονόητα: τη σχέση δημοκρατίας και κοινοβουλευτισμού, τη γενικότερη πολιτική αντίληψη που διαπερνά την Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα, τον τρόπο που οι πολίτες, τελικά, αναπτύσσουν τη σκέψη τους μέσα σ’ ένα ταραχώδες παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, τη σοβαρή διάσταση μεταξύ της προσπάθειας διατήρησης εθνικής ταυτότητας των λαών και της άναρχης επιβολής πολυπολιτισμικών μορφών κοινωνιών (που δεν ταυτίζονται με τις πολυεθνικές κοινωνίες).
Ο κοινοβουλευτικός χαρακτήρας των σύγχρονων Δυτικών δημοκρατικών κρατών θεωρήθηκε, επί μακρόν, ως η μόνη εναλλακτική πολιτική πρόταση, τόσο απέναντι σε αντίπαλες ιδεολογικές πολιτικές «φόρμουλες» (Κομμουνιστικά και δικτατορικά πολιτικά συστήματα), όσο και απέναντι στην αρχαία Αθηναϊκή Δημοκρατία. Η τελευταία, θυμίζω, παραχωρούσε στο δήμο (δηλαδή στο λαό) όλες τις εξουσίες και τα αξιώματα. Οι Αθηναίοι, για παράδειγμα, αποφάσιζαν ακόμα και για το πόσα κιλά σιτάρι θα εισήγαγαν στην πόλη τους, ενώ τα αξιώματα τα αποκτούσαν με κλήρωση και όχι με ψήφο. Το μοναδικό αξίωμα που καταλαμβανόταν με τη διαδικασία ψηφοφορίας ήταν αυτό του στρατηγού (το οποίο, βεβαίως διέθετε και πολιτική βαρύτητα), αλλά επρόκειτο για αξίωμα με ετήσια μόνο θητεία, υπόκειτο σε συνεχή έλεγχο και οι ανταμοιβές σπανίως ήταν εξαιρετικές, τουλάχιστον εκείνες που διέθεταν αμιγώς οικονομικό χαρακτήρα. Μη ξεχνάμε, επίσης ότι ο κοινοβουλευτισμός θεωρήθηκε ως η καλύτερη λύση – απόγονος της Αθηναϊκής δημοκρατίας που εφαρμόστηκε σε κλίμακα πολυπληθών κρατών και όχι μικρών πληθυσμιακών ομάδων των αρχαίων πόλεων – κρατών. Μια κατ’ αναλογία δημοκρατία για «μεγάλες», σε όγκο, πολιτικές κοινωνίες.
Οπωσδήποτε, η αρχή της αντιπροσώπευσης (και όχι αυτή της άμεσης συμμετοχής) καθόρισε, λίγο ή πολύ, το πολιτικό σύστημα του κοινοβουλευτισμού. Από μόνη της αυτή η αρχή δεν υποκαθιστά, όπως ίσως θεωρήθηκε, την αρχή της πλειοψηφίας. Κατέστησε, έτσι τον κοινοβουλευτισμό μια κατ’ ανάγκη ιδιότυπη ολιγαρχία με ορισμένα δημοκρατικά χαρακτηριστικά. Επιπλέον, η ποιότητα του κοινοβουλευτισμού, νομίζω ότι είναι σαφές, καθορίζεται κυρίως από την ποιότητα αυτών που ασκούν την εξουσία, όχι από την ποιότητα των αρχομένων. Πράγματι, η περίπτωση της Ελλάδας είναι πολύ χαρακτηριστική σ' αυτό. Διότι ακόμα κι αν κατηγορήσουμε τους πολίτες που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ για βλακώδες σκεπτικό, το ζήτημα παραμένει: έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ έστω ένα από όσα προανήγγειλε προεκλογικά στην οικονομία;
Είναι τα δημοψηφίσματα λύση στο έλλειμμα της δημοκρατίας που παρατηρείται στον κοινοβουλευτισμό; Αμφιβάλλω. Είναι, όμως ενδεικτικά ακριβώς αυτής της διαφοροποίησης που υπάρχει ανάμεσα στο "παρέχω δια ψήφου και μια φορά στα τόσα λευκή επιταγή" και στο "ψηφίζω άμεσα και πολύ συχνά αυτό που θεωρώ σωστό να γίνει" (όχι αυτούς που ελπίζω να κάνουν το σωστό - ουσιώδης διαφορά).
Παρά, λοιπόν τις σημαντικές αυτές διαφοροποιήσεις μεταξύ της Δημοκρατίας της Αρχαίας εποχής και του κοινοβουλευτισμού, η σύμπλευση και, εν πολλοίς, η διακηρυχθείσα ταύτιση μεταξύ των δύο «λειτούργησε» άψογα έως πρόσφατα. Ώσπου, ήρθαν τα δημοψηφίσματα. Αυτά «χάλασαν», τινί τρόπω, τη «σούπα». Διότι διαμόρφωσαν ένα γεγονός που ξεπερνούσε την ιδιάζουσα ολιγαρχική δομή του κοινοβουλευτικού συστήματος. Το γεγονός της μη εύκολα ελεγχόμενης ψήφου. Της αδιευκρίνιστης πολιτικής στάσης. Της μη προβλεπόμενης λαϊκής βούλησης.
Ο προβληματισμός, όμως δεν τελειώνει στο γεγονός αυτό της διαπίστωσης της πιθανότητας εμφάνισης μη αναμενόμενης εκλογικής συμπεριφοράς. Συνεχίζεται στη στάση ικανής μερίδας πολιτικών και πολιτών απέναντι σ’ αυτή. Οι οποίοι, ούτε λίγο ούτε πολύ, απαξιώνουν τη λογική της παραχώρησης, δια δημοψηφισμάτων, περισσότερου χώρου αποφάσεων. Αντιδρούν στο γεγονός της μεταβίβασης μεγαλύτερου μεριδίου ευθύνης γι' αυτές τις αποφάσεις στον ίδιο το λαό. Ευτελίζουν, επιπλέον την ίδια την αρχή της πλειοψηφίας, η οποία συνίσταται ακριβώς στο σεβασμό των αποφάσεων των πολλών (βασική αρχή της δημοκρατίας, θυμίζω, όπως εξάλλου και του κοινοβουλευτισμού, άσχετα αν ο κ. Rogoff διαρρηγνύει τα ιμάτιά του, επιχειρώντας να την υποβιβάσει).
Αναλύοντας το ζήτημα, όπως προείπα, από την πλευρά της πολιτικής φιλοσοφίας, θεωρώ ότι αυτό σηματοδοτεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εξέλιξη στη σύγχρονη πολιτική ιστορία. Δεν έχει να κάνει με την υποκριτική στάση των πολιτών και πολιτικών που αποκαλούν τους εαυτούς τους «δημοκράτες», ούτε με το γεγονός ότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ό, τι μπορούσε για να οδηγήσει τους λαούς σε μια αναπόφευκτη αντίδραση, και μάλιστα με τρόπο οργίλο, απέναντι στις πολιτικές και πρακτικές που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια. Έχει να κάνει με το ίδιο το γεγονός της, πραγματικά ρηξικέλευθης, ανατροπής του υπάρχοντος συστήματος πολιτικής συμπεριφοράς.
Ίσως να βρισκόμαστε στην αρχή του τέλους όχι απλώς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά του ίδιου του κοινοβουλευτικού τρόπου πολιτεύεσθαι ή, τουλάχιστον στην αρχή μιας διαδικασίας σοβαρής τροποποίησης πολλών από τους όρους που τον χαρακτηρίζουν. Ό, τι κι αν τελικά δρομολογηθεί, το σίγουρο είναι ότι η πολιτική αλλάζει. Το ίδιο σίγουρο είναι ότι, μαζί της, αλλάζει και ο κόσμος μας. Το γεγονός, δε ότι ζούμε σε ένα οικουμενικό χωριό, πυροδοτεί εξελίξεις που θα επηρεάσουν όχι μόνο τη Βρετανική ή την Ευρωπαϊκή πολιτική Ιστορία, αλλά και την Παγκόσμια. Γι' αυτό και οφείλει να απασχολεί όλους μας.

  ~  Δημήτρης Ε. Γκίκας,Φιλόλογος, Μ.Α., Διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας & Φιλοσοφίας της Τέχνης Επιστημονικός Συνεργάτης περιοδικού "Ιστορικά Θέματα"
   
                                                                                                      Πηγή: geopolitics.com.gr

Μηνολόγιο Ιουλίου...

Με αρκετή καθυστέρηση κι ενώ πατήσαμε στου μήνα τα μισά, να το μηνολόγιο του Ιουλίου. Από τον Νίκο Σαραντάκο και πάλι... 

Πα 1Ανακοίνωσις της θεωρίας της εξελίξεως των ειδών υπό Καρόλου Δαρβίνου -και θανή Νικολάου Γουίντωνος, σωτήρα των εβραιόπουλων
Σα  2
† Άρεως Αλεξάνδρου
Κυ 3
Γενέσιον Φραγκίσκου Κάφκα -και Ιακώβου Μόρρισων αυτοχειρία κατά τον δαίμονα εαυτού
Δε  4
Διακήρυξις της Ανεξαρτησίας υπό Θωμά Τζέφερσον
Τρ  5
Δημοσίευσις των Μαθηματικών Αρχών της Φυσικής Φιλοσοφίας υπό Ισαάκ Νεύτωνος. Και του ογδόου ελληνικού δημοψηφίσματος.
Τε  6
Πρώτον αντιλυσσικόν εμβόλιον υπό Λουδοβίκου Παστέρ
Πε 7
Γενέσιον Βλαδιμήρου Μαγιακόφσκι και Νικολάου Ξυλούρη του Κρητός
Πα 8
Γενέσιον Αρθούρου Έβανς του αρχαιολόγου
Σα 9
Θανάτωση επισκόπων και προκρίτων εν Λευκωσία Κύπρου
Κυ 10
Γενέσιον Ιωάννου Χατζηανδρέου (κατά κόσμον Στρατή Τσίρκα) και Νικολάου Τέσλα
Δε 11
Έναρξις της εξοντώσεως των Ισραηλιτών της Θεσσαλονίκης υπό των χιτλερικών δημίων
Τρ 12
† Κωνσταντίνου Ουράνη
Τε 13
† Φωτίου Κόντογλου (και γενέσιον Νεοκιδίου του Τυλιέως)
Πε 14
Της πτώσεως της Βαστίλης
Πα 15
Της Ιουλιανής εκτροπής και του κυπριακού πραξικοπήματος
Σα 16
Της Εγίρας
Κυ 17
Πρωταγόρου του Αβδηρίτου
Δε 18
Γενέσιον Νέλσονος Μαντέλα
Τρ 19
† Στρατή Μυριβήλη τελευτή
Τε 20
Νιλ Άρμστρογκ και των πρώτων επί της Σελήνης βαδισάντων
Πε 21
+ Κωνσταντίνου Καρυωτάκη τελευτή
Πα 22
Γενέσιον Ερνέστου Χεμινγουαίη
Σα 23
Της πρώτης κατά την Αρχαιότητα Ολυμπιάδος
Κυ 24
Γενέσιον Σίμωνος Μπολιβάρ του ελευθερωτού
Δε 25
Γενέσιον Γεωργίου Βερνάρδου Σω
Τρ 26
Της νίκης των Ελλήνων επαναστατών εις Δερβενάκια
Τε 27
Τελεσίλλης της Αργείας
Πε 28
Γενέσιον Εμμανουήλ Ροΐδου
Πα 29
† Βικεντίου Βαν Γκογκ και γενέσιον Μιχαήλ Θεοδωράκη του επιμήκους μουσουργού
Σα 30
† Κοίμησις Διονυσίου Ντιντερό
Πα 31
† Θανή Νικολάου Σκουφά